سایت شعرناب محیطی صمیمی و ادبی برای شاعران جوان و معاصر - نقد شعر- ویراستاری شعر - فروش شعر و ترانه اشعار خود را با هزاران شاعر به اشتراک بگذارید

منو کاربری



عضویت در شعرناب
درخواست رمز جدید

معرفی شاعران معاصر

انتشار ویژه ناب

♪♫ صدای شاعران ♪♫

پر نشاط ترین اشعار

حمایت از شعرناب

شعرناب

با قرار دادن کد زير در سايت و يا وبلاگ خود از شعر ناب حمايت نمایید.

کانال تلگرام شعرناب

تقویم روز

دوشنبه 1 مرداد 1403
    17 محرم 1446
      Monday 22 Jul 2024
        مقام معظم رهبری سید علی خامنه ای و انقلاب مردمی و جمهوری اسلامی ایران خظ قرمز ماست. اری اینجاسایت ادبی شعرناب است مقدمتان گلباران..

        دوشنبه ۱ مرداد

        پست های وبلاگ

        شعرناب
        دوک (تشی)
        ارسال شده توسط

        لیلا طیبی (صحرا)

        در تاریخ : ۲ هفته پیش
        موضوع: آزاد | تعداد بازدید : ۵۰ | نظرات : ۱

        تَشی (دوک) 

        ساخت تَشی (دوک) از قدیمی‌ترین صنایع دستی محلی در غرب ایران و میان مردمان کُرد و لک و لر است. 
        تشی یا دوک را می‌توان به عنوان بدویترین ابزار ریسندگی و نخستین دستگاه پشم‌ریسی تاریخ بشر، در نظر گرفت، و باید اذعان داشت که هنر و صنعت ساده و ابتدایی، تشی‌ریسی (نخ‌ریسی با دوک) قدمتش به بیش از هفت هزار سال پیش بر‌ می‌گردد. 
        یافته‌های باستان‌شناسی نشان دهنده استفاده دوک از دوره نوسنگی است. در بسیاری از محوطه‌های باستانی عصر نوسنگی ایران نیز دوک‌های متعددی یافت شده‌اند. برای نمونه، مهری از محوطه  چغامیش خوزستان متعلق به ۳۳۰۰ سال قبل از میلاد، کشف شده که زنی را در حال نخ‌ریسی نشان می‌دهد.
        دوک، چوب یا فلزی است تقریباً به طول نیم متر یا بیشتر که در یک سر آن نیم‌کره‌ی چوبی قرار دارد و در سر دیگر آن نیم‌کره‌ی قلابی آهنین نازک سرکجی تعبیه شده‌ است. قطر چوب در قسمت نیم گوی کلفت و در قسمت دیگر باریک است. 
        تشی (دوک) را با استفاده از روش خراطی چوب (اغلب از چوب گردو بخاطر محکم بود) ساخته می‌شود که سر آن حدود ۵ سانتی‌متر و دسته‌ی آن از یک تکه چوب است. در قسمت سر تشی، با استفاده از ابزار تیزی نظیر مغار یا چاقو، شیاری ایجاد می‌شود (برای جاگیر نمودن نخ). ارتفاع دسته آن ۳۰ تا ۵۰ سانتی‌متر است. 
        زنان دوک‌ریس، سر رشته را بدان قلاب می‌پیچانند و با یک دست دوک را روی زانو تاب می‌دهند و با دست دیگر پشم یا پنبه را که از یک سر به صورت باریکی به رشته سر چنگک متصل است به آرامی به تاب در می‌آورند و همین که رشته به درازای فاصله‌ی دست و زانو، یعنی حدود یک متر، رشته شد، آن را به دور چوب می‌پیچند و دوباره به تافتن رشته‌ی دیگر می‌پردازند و این کار را همچنان ادامه می‌دهند تا توده‌ی قطور مخروطی شکل از رشته‌ی پشم یا پنبه فراهم آید و آن توده‌ی مخروطی شکل را دوکچه می‌نامند.
        چوبی که گلوله‌ی پشم ریسته نشده را روی آن نگاه می‌دارند تا سپس بتوانند آن پشم را برای ریسیدن به دور دوک بپیچند، دُشْکی نام دارد. 
        حلقه یا برآمدگی در گلوی دوک نخ‌ریسی برای پیشگیری از گره خوردن نخ را بادریسه می‌گویند.
        ***
        در تشی‌ریسی پس از ریسیدن پشم گوسفند و یا موی بز، آن را به شکل کلاف‌های گرد و بلند دسته‌بندی کرده که برای مصارف بافتنی‌های سنتی مختلف شامل موج، فرش، گبه، گلیم، بافته‌های پشمی و مویی، گیوه، رسن، چیت، دوار و غیره به کار می‌رود. 
        تشی ریسی هنوز در بین زنان روستایی و ایلیاتی، زاگرس‌نشین مرسوم است، اما با وجود تجهیزات مدرن امروزی این صنعت باستانی رفته رفته در حال افول است و بعید نیست در آینده‌ای نه چندان دور از این هنر و صنعت دیرینه دیگر اثری باقی نماند.
        گرچه استفاده از این وسیله هنوز به طور کامل منسوخ نشده و در برخی از مناطق استفاده می‌شود، اما گستردگی زیادی ندارد و با وجود وسایل پیشرفته امروزی، استفاده از آن دیگر صرفه‌ی اقتصادی خاصی ندارد و نسل جوان‌تر نیز نیازی به استفاده از این وسیله نخ‌ریسی ندارند.

        گردآوری و نگارش:
        #لیلا_طیبی (صحرا) 
         
         منابع 
        - فرهنگ فارسی دوجلدی. نشر: فرهنگ معاصر. غلامحسین صدری افشار، نسرین حکمی و نسترن حکمی، ۱۳۸۸ 
        - هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی. مهرآسا غیبی، هیرمند، ۱۴۰۰ 
        - لغتنامه دهخدا، سرواژه دوک 

        ارسال پیام خصوصی اشتراک گذاری : | | | | |
        این پست با شماره ۱۴۸۷۰ در تاریخ ۲ هفته پیش در سایت شعر ناب ثبت گردید

        نقدها و نظرات
        تنها کابران عضو میتوانند نظر دهند.



        ارسال پیام خصوصی

        نقد و آموزش

        نظرات

        مشاعره

        کاربران اشتراک دار

        محل انتشار اشعار شاعران دارای اشتراک
        کلیه ی مطالب این سایت توسط کاربران ارسال می شود و انتشار در شعرناب مبنی بر تایید و یا رد مطالب از جانب مدیریت نیست .
        استفاده از مطالب به هر نحو با رضایت صاحب اثر و ذکر منبع بلامانع می باشد . تمام حقوق مادی و معنوی برای شعرناب محفوظ است.
        0