سایت شعرناب محیطی صمیمی و ادبی برای شاعران جوان و معاصر - نقد شعر- ویراستاری شعر - فروش شعر و ترانه اشعار خود را با هزاران شاعر به اشتراک بگذارید

منو کاربری



عضویت در شعرناب
درخواست رمز جدید

اعضای آنلاین

معرفی شاعران معاصر

انتشار ویژه ناب

♪♫ صدای شاعران ♪♫

پر نشاط ترین اشعار

حمایت از شعرناب

شعرناب

با قرار دادن کد زير در سايت و يا وبلاگ خود از شعر ناب حمايت نمایید.

کانال تلگرام شعرناب

تقویم روز

دوشنبه 3 ارديبهشت 1403
  • روز ملي كارآفريني
  • روز بزرگداشت شيخ بهايي
14 شوال 1445
    Monday 22 Apr 2024
      به سکوی پرتاب شهرت و افتخار ،نجابت و اقتدار ... سایت ادبی شعرناب خوش آمدید مقدمتان گلباران🌹🌹

      دوشنبه ۳ ارديبهشت

      پست های وبلاگ

      شعرناب
      آموزش وزن(10)
      ارسال شده توسط

      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)

      در تاریخ : پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۱۲
      موضوع: آزاد | تعداد بازدید : ۶۶۲ | نظرات : ۶۴

      بسم الله الرّحمن الرّحیم
       
       در این مقال مبحث مربوط به اختیارات وزنی مطرح خواهد شد و بدین وسیله سلسله مباحث قواعد، اختیارات و ضرورات به پایان می رسد.
      عزیزان دقت داشته باشند که وقتی صحبت از اختیار می شود، شاعر به دلخواه خود می تواند از آن استفاده نماید. بنابراین هیچ الزامی در استفاده از آن نیست!
      همچنین آنچه گفته می شود بر گرفته از کتاب مرجع است. اصول گفته می شود و استثنائات در پرده اغماض می ماند.
       
      6- شاعر اختیار دارد که به جای «فَعَلاتن» در ابتدای مصراع، از «فاعلاتن» استفاده کند. دقت شود که فعلاتن الزاما باید رکن اول مصراع باشد تا چنین اختیاری داشته باشیم. همچنین برعکس این مورد در شعر فارسی امکان پذیر نیست. یعنی «فاعلاتن» به «فَعَلاتُن» قابل تبدیل نیست.
      مه و خورشید و فلک‌ها و معانی و عقول
      سوی ما محتشمانند و به سوی تو گدا
      مَ
      هُ
      خُر
      شی
      دُ
      فَ
      لَک
      ها
      وُ
      مَ
      عا
      نی
      یُ
      عُ
      قول
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      سو
      یِ
      ما
      مُح
      تَ
      شَ
      ما
      نَن
      دُ
      بِ
      سو
      یی
      تُ
      گِ
      دا
      -
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
       
       
      چنانکه ملاحظه می شود وزن «فَعَلاتُن فَعَلاتُن فَعَلاتُن فَعَلُن» به وزن «فاعلاتُن فَعَلاتُن فَعَلاتُن فَعَلُن» تبدیل شد.
      مثال دیگر:
      دیده خون گشت و خون نمی‌خسبد
      دل من از جنون نمی‌خسبد
      دی
      دِ
      خو(ن)
      گَش
      تُ
      خو(ن)
      نِ
      می
      خُس
      بَد
      -
      U
      -
      -
      U
      -
      U
      -
      -
      -
      دِ
      لِ
      مَن
      ءَز
      جُ
      نو(ن)
      نِ
      می
      خُس
      بَد
      U
      U
      -
      -
      U
      -
      U
      -
      -
      -
       
       
      دقت شود که وزن اصلی «فَعَلاتن مَفاعِلُن فَعَلُن» است. اما بر اساس همین قاعده ابتدای آن به «فاعلاتن» تبدیل شد. تبدیل «فَعَلُن» به «فَع لُن» هم در قاعده بعدی می آید.
       
      7- اختیار تسکین: شاعر مختار است که به جای دو هجای کوتاه، یک هجای بلند بیاورد. در این خصوص چند نکته وجود دارد:
      7.1- بر عکس قاعده فوق امکان پذیر نیست. یعنی نمی توان به جای یک هجای بلند، دو هجای کوتاه آورد.
      7.2- دو هجای کوتاه اگر در آغاز مصراع باشد، چنین اختیاری وجود ندارد. یعنی اگر رکن آغازین مصراع «فعلاتن» یا «فَعَلاتُ» باشد، چنین اختیاری نداریم.(البته طبق قاعده 6، فَعَلاتن به فاعلاتن قابل تبدیل است)
      7.3- بهترین حالت استفاده از این اختیار تسکین زمانی ست که دو هجای کوتاه، ماقبلِ هجای پایانی مصراع بیاید. یعنی تبدیل رکن «فَعَلُن» به «فَعْ لُنْ». در غیر این صورت شاهد «سکته» در آهنگ وزن خواهیم بود. لازم به ذکر است که رکن «مفتعلن» هم ویژگی فوق را دارد( یعنی آمدن دو هجای کوتاه، ماقبلِ هجای پایانی مصراع). اگرچه می توان از اختیار تسکین استفاده کرد و آن را به «مفعولن» تبدیل نمود، اما در اشعار فارسی بسیار کم اتفاق می افتد.
      مثال:
      آن که زین جرعه کشد جمله جهانش نکشد
      مگر او را به گلیم از بر ما برگیرند
      ءا(ن)
      کِ
      زی(ن)
      جُر
      عِ
      کِ
      شَد
      جُم
      لِ
      جَ
      ها
      نَش
      نَ
      کِ
      شَد
      -
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      مَ
      گَ
      رو
      را
      بِ
      گِ
      لی
      مَز
      بَ
      رِ
      ما
      بَر
      گی
      رَند
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      U
      U
      -
      -
      -
      -
       
       
      8- اختیار قلب: در عروض علمی که اکثر اوزان را به صورت متحدالارکان یا متناوب الارکان می آوریم، اختیار قلب فقط در تبدیل «مفتلعن» به «مفاعلن» و برعکس صورت می گیرد. این دو رکن در هرجای مصراع باشند، قابل تبدیل به یکدیگر هستند.(اگرچه در برخی تبدیل ها شاهد سکته در آهنگ وزن خواهیم بود).
      اوزان متحدالارکان، متناوب الارکان و مختلف الارکان در درسنامه بعدی شرح داده خواهد شد.
       
      تمرین:
      ابیات زیر را تقطیع نموده، ضمن مشخص کردن وزن آن، به اختیارات و قواعد به کار رفته در آن اشاره نمایید(کلیه مباحث مربوط به اختیارات و قواعد)
       
      1- حافظ از دولت عشق تو سلیمانی شد
      یعنی از وصل تواش نیست به جز باد به دست
       
      2- مست بگذشتی و از خلوتیان ملکوت
      به تماشای تو آشوب قیامت برخاست
       
      3- اگر به سالی حافظ دری زند بگشای
      که سال‌هاست که مشتاق روی چون مه ماست
       
      4- از خَمِ ابرویِ توام، هیچ گشایشی نشد
      وَه که در این خیالِ کَج، عمرِ عزیز شد تلف
       
       
       
       

      ارسال پیام خصوصی اشتراک گذاری : | | | | |
      این پست با شماره ۱۲۸۹۲ در تاریخ پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۱۲ در سایت شعر ناب ثبت گردید

      نقدها و نظرات
      محمد رضا خوشرو (مریخ)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۰:۰۷
      درود استاد بسیار ارزنده و مفید .
      خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۴۹
      سلام و عرض ادب برادر عزیزم
      قدردان حضور پر مهرتان هستم.
      سپاسگزارم از حضور ارزشمندتان خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۳
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      جمیله عجم(بانوی واژه ها)
      يکشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۱ ۱۰:۱۳
      خندانک
      درودبرشما استادعزیزجناب احسانی فر خندانک
      خسته نباشید خندانک خندانک خندانک
      اجرزحماتون باخداوندبزرگ خندانک
      خندانک خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۳۸
      سلام و عرض ادب خواهر گرانمهر خانم عجم بزرگوار
      حضورتان مایه افتخار است
      سپاسگزارم از حضور ارزشمندتان خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      يکشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۱ ۰۹:۳۴
      سلام و عرض ادب اهالی فرهیخته شعر ناب
      پاسخ تمرین ها را تقدیم می کنم:

      1- حافظ از دولت عشق تو سلیمانی شد
      حا فِ ظَز دُو لَ تِ عِش قی تُ سُ لِی ما نی شُد
      - ن - - ن ن - - ن ن - - - -
      فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فع لن
      اختیارات و ضرورات: حذف همزه در «از» ، اشباع هجای کوتاه «قِ» در واژه «عشق» ، تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند در رکن «فَعَلن» و تبدیل آن به «فع لن»

      یعنی از وصل تواش نیست به جز باد به دست
      یَع نِ یَز وَص لِ تُ ءَش نیست بِ جُز باد بِ دَست
      - ن - - ن ن - - ن ن - - ن ن -
      فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلُن
      اختیارات و ضرورات: کوتاه شدن مصوت بلند «ای» در واژه «یعنی»، حذف همزه در «از»، آوردن یک واج اضافه در پایان مصراع(واج «ت» در واژه «دست»)

      نکته: وزن این بیت «فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن» است که در ابتدای هر دو مصراع، بنا به اختیار، شاعر از «فاعلاتن» بهره برده است.
       
      2- مست بگذشتی و از خلوتیان ملکوت
      مَست بُگ ذَش تِ یُ ءَز خَل وَ تِ یا نی مَ لَ کوت
      - ن - - ن ن - - ن ن - - ن ن -
      فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
      اختیارات و ضرورات: کوتاه شدن مصوت بلند «ای» در واژه «بگذشتی»، اشباع هجای کوتاه «نِ» در واژه «خلوتیانِ»، آوردن یک واج اضافه در پایان مصراع.

      به تماشای تو آشوب قیامت برخاست
      بِ تَ ما شا یِ تُ ءا شو بِ قِ یا مَت بَر خاست
      ن ن - - ن ن - - ن ن - - - -
      فعلاتن فعلاتن فعلاتن فع لن
      اختیارات و ضرورات: تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند در رکن پایانی مصراع، آوردن دو واج اضافه در پایان مصراع.

      نکته: وزن این بیت نیز مانند بیت اول بوده و شاعر تنها در مصراع اول آن «فعلاتن» را به «فاعلاتن» تبدیل نموده است.
       
      3- اگر به سالی حافظ دری زند بگشای
      ءَ گَر بِ سا لی حا فِظ دَ ری زَ نَد بُگ شای
      ن - ن - - - - ن - ن - - -
      مفاعلن مفعولن مفاعلن فع لن
      اختیارات و ضرورات: تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند در رکن دوم(تبدیل فعلاتن به مفعولن)، تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند در رکن پایانی مصراع(تبدیل فَعَلن به فع لن)، آوردن یک واج اضافه در پایان مصراع.

      که سال‌هاست که مشتاق روی چون مه ماست
      کِ سال هاست کِ مُش تا قِ رو یِ چُن مَ هِ ماست
      ن - ن - ن ن - - ن - ن - ن ن -
      مفاعلن فعلاتن مفاعلن فَعَلُن
      اختیارات و ضرورات:  آوردن دو واج اضافه در پایان مصراع.

      نکته1: وزن اصلی این بیت دقیقاً مطابق با وزن مصراع دوم آن است.
      نکته2: تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند اگر در رکن پایانی اتفاق بیفتد به آن «تسکین» می گوییم. اما اگر این تبدیل در رکن دیگری اتفاق افتد، به آن «ابدال» می گوییم.

      4- از خَمِ ابرویِ توام، هیچ گشایشی نشد
      ءَز خَ مِ ءَب رو یِ تُ ءَم هیچ گُ شا یِ شی نَ شُد
      - ن ن - - ن ن - - ن ن - ن - ن -
      مفتعلن مفتلعن مفتلعن مفاعلن
      اختیارات و ضرورات: تبدیل «مفتعلن» به «مفاعلن» در رکن پایانی.

      وَه که در این خیالِ کَج، عمرِ عزیز شد تلف
      وَه کِ دَ رین خِ یا لِ کَج عُم رِ عَ زیز شُد تَ لَف
      - ن ن - ن - ن - - ن ن - ن - ن -
      اختیارات و ضرورات: حذف همزه در «این»، تبدیل رکن «مفتعلن» به «مفاعلن» در رکن دوم و چهارم

      نکته: وزن اصلی این بیت «مفتعلن مفتعلن مفتعلن مفتعلن» است که اختیار قلب در هر کدام از ارکان می تواند اتفاق بیفتد.
      جمیله عجم(بانوی واژه ها)
      جمیله عجم(بانوی واژه ها)
      يکشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۱ ۱۰:۱۲
      خندانک خندانک خندانک
      ارسال پاسخ
      محمد گلی ایوری
      محمد گلی ایوری
      يکشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۱ ۱۱:۰۴
      سلام و عرض ارادت جناب استاد احسانی فر گرامی
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      نیره صدری
      نیره صدری
      يکشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۱ ۱۵:۲۶
      سلام عرض ادب استاد احسانی فر
      بی نهایت سپاس از الطاف وزحماتتون
      خندانک خندانک خندانک خندانک خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۳۳
      عرض ادب و سپاس مهربانوی واژه ها خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۳۳
      عرض ادب و سپاس استاد گلی بزرگوار خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۳۳
      عرض ادب و سپاس خانم صدری گرانقدر خندانک
      رحیم فخوری
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۴۸
      سلام وعرض ادب خدمت استاد عالیقدر جناب آقای احسانی فر عزیز
      تشکر جانانه از الطاف وزحمات بیدریغتان استاد جان
      آرمان پرناک
      آرمان پرناک
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۰:۵۸
      خندانک خندانک خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۳۴
      سلام و عرض ادب بزرگمرد دلنشین شعر ناب
      انجام وظیفه میکنم
      سپاسگزارم از حضور دلگرم کننده تان خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۵۴
      سلام و عرض ادب آرمان عزیزم
      سپاسگزارم از اینکه شاخه هایی از گلستان خزان ناشدنی وجودت را به رسم میهمان نوازی عزیزان و خرده نوازی بنده هدیه دادی.
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۱
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      آرمان پرناک
      آرمان پرناک
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۵۴
      سلام استاد عزیزم
      زنده باشید
      خندانک خندانک خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۳۹
      سلام و عرض ادب شاهزاده خانوم انرژی فزای شعر ناب
      سپاسگزارم از شاخه های پر طراوتی که میهمانان این صفحه را بدان استقبال نمودید.
      این گل ها نشان دهنده صفای وجودتان است.
      قدردان الطافتان هستم.
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      رحیم فخوری
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۴۹
      تقدیم به استاد احسانی فر گرامی خندانک خندانک خندانک
      آرمان پرناک
      آرمان پرناک
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۰:۵۸
      خندانک خندانک خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۳۵
      عرض ادب مجدد و سپاس مکرر خندانک
      ارسال پاسخ
      محمد گلی ایوری
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۱۸:۲۵
      سلام و عرض ادب و احترام جناب استاد احسانی فر گرامی
      خداوند به شما قوت و توانایی مضاعف عطا فرماید که مطالب آموزشی را بصورت مستمر به اشتراک می گذارید
      سپاسگزارم
      و به قول استاد فخوری مهربان تشکر جانانه از زحمات حضرت عالی را دارم
      در پناه حق باشید
      خندانک خندانک خندانک خندانک
      آرمان پرناک
      آرمان پرناک
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۰:۵۸
      خندانک خندانک خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۳۸
      سلام و عرض ادب استاد گلی گرانقدر
      قدردان حضور ارزشمند و دعای خیرتان هستم.
      همانطور که در خصوصی اشاره فرمودید، پس از آخرین جدول متن، سهوالقلمی رخ داد و به جای «مفتعلن»، مفتلعن درج شد که بدینوسیله اصلاح می گردد.
      سپاسگزارم از حضور ارزشمند و دقت نظرتان خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۲
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      علیرضا شفیعی
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۴۷
      با درود و عرض ارادت خدمت استاد احسانی فر عالیقدر خندانک
      سپاس از همت والای شما در ارائه منظم و شیوای درسنامه ها خندانک خندانک خندانک
      زیبایی قلمتان نیز گیرایی درس را دو چندان کرده است خندانک خندانک خندانک
      سلامت باشید و پایدار خندانک خندانک خندانک خندانک





      آرمان پرناک
      آرمان پرناک
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۰:۵۸
      خندانک خندانک خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۳۹
      سلام و عرض ادب اخلاقی مرد بزرگ شعرناب
      حضورتان مایه افتخار است.
      سپاس ویژه از اینکه تمامی تمرین ها را در خصوصی حقیر ارسال می فرمایبد.
      سپاسگزارم از حضور ارزشمندتان خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۲
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      ایمان اسماعیلی (راجی)
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۰:۲۴
      سلام و عرض احترام جناب احسانی عزیز
      زکات علم نشر آن است ....
      خداوند رحمان به علم و عمل تان بیافزاید
      دستمریزاد گرامی مهر
      بهره مند شدم از صفحه ی پربارتون
      خدا عزتتون بده خندانک خندانک خندانک خندانک
      آرمان پرناک
      آرمان پرناک
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۰:۵۸
      خندانک خندانک خندانک
      ارسال پاسخ
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۴۰
      سلام و عرض ادب برادر عزیزم
      قدردان حضور ارزشمند و دعای خیرتان هستم.
      حضورتان مایه افتخار است خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۲
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      افسانه پنام (مولد)
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۲:۰۳
      سلام و درود بر استاد عزیز جناب احسانی فر بزرگوار
      خیلی ممنون از پست ارزشمند شما،
      چندتا سوال برایم پیش آمده
      ۱)در رابطه با تسکین،یعنی اگر در رکن پایانی به جای فعلن از فع لن استفاده کنیم بهتره است؟!چون سکته در شعر از بین می رود؟!
      ۲)در رابطه با قلب؛خوانده بودم که جابه جایی یک هجای کوچک و بلند در کنار هم،
      یعنی نمی شود مثلا به جای فعلاتن از مفاعلن استفاده کرد؟!
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۴۷
      سلام و عرض ادب خانم پنام بزرگوار
      سپاسگزارم از حضور ارزشمندتان
      اما پاسخ به سوالات:
      ۱. مقصود این است که اگر قرار باشد از تسکین استفاده شود، بهتر است که فقط دو هجای کوتاه ماقبل پایان را به یک هجای بلند تبدیل کنیم. تبدیل دو هجای کوتاه به یک هجای بلند در میانه وزن، باعث ایجاد سکته می شود. اما هیچ الزامی برای بهره گیری از اختیارات نیست.
      ۲. در اختیار قلب شاعر این اختیار را ندارد که در هر رکنی جای هجای کوتاه و بلند را عوض کند. تنها در تبدیل رکن مفتعلن(- ن ن-) به مفاعلن(ن- ن-) این اختیار وجود دارد.
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۳
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      افسانه پنام (مولد)
      پنجشنبه ۱۵ دی ۱۴۰۱ ۲۲:۰۶
      جواب تمرین ها رو کامنت کنیم یا نه؟!
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۴۸
      قاعده این است که پاسخ تمرین ها در خصوصی بنده ارسال شود خندانک
      ارسال پاسخ
      فاطمه بهرامی
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۰۶:۴۲
      درود بر استاد بزرگوار
      سپاس بیکران و دستمریزاد بر شما
      هر چند زبان در تشکر کردن زبان قاصر وکلام باز می ماند
      اما بسیار بسیار از زحمات شما سپاس
      سلامت و عاقبت بخیر در پناه خداوند باشید
      خندانک خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۴۹
      سلام و عرض ادب خانم بهرامی بزرگوار
      قدردان حضور ارزشمندتان هستم.
      سپاسگزارم از حضور ارزشمند و دعای خیرتان خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۳
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهین زراعتی رضایی (آرمان)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۰:۴۷
      درود جناب احسانی فر عزیز و فرهیخته خندانک
      عالی و ارزشمند و راهگشا خندانک
      خدا یار و یاورتان باشد. خندانک خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۵۰
      سلام و عرض ادب برادر عزیزم
      حضورتان مایه مباهات است.
      سپاسگزارم از حضور ارزشمند و دعای خیرتان خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۳
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      فاطمه یاراحمدی ،روشنا
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۰:۵۱
      درود استاد گرامی
      بسیار مفید و آموزنده بود
      پاینده باشید 💐💐
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۵۱
      سلام و عرض ادب خانم یاراحمدی گرانقدر
      شکر خدا که مفید واقع شد.
      سپاسگزارم از حضور ارزشمندتان خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۳
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      مهدي حسنلو
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۳۰
      درودها استاد لنگرودی عزیز
      جهت یه خسته نباشید و تشکر برا این کلاس با ارزشتون
      واقعا من از طرف خودم لازم بود حداقل یه تشکر بکنم

      ممنون وتقدیم با حترام خدمت شما خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۶:۵۲
      سلام و عرض ادب مهدی جان حسنلوی عزیز
      خوشحالم که شما را در این صفحه ناقابل میبینم
      سپاسگزارم از حضور مهرانگیزت خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهزاده خانوم
      شاهزاده خانوم
      جمعه ۱۶ دی ۱۴۰۱ ۱۹:۳۳
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      ارسال پاسخ
      فرشید ربانی (این بشر)
      شنبه ۱۷ دی ۱۴۰۱ ۱۰:۲۲
      درودها خندانک خندانک خندانک خندانک
      سئاس از زحمات ارزشمندتان خندانک خندانک خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۴۱
      سلام و عرض ادب آقای ربانی گرانقدر
      سپاسگزارم از حضور ارزشمندتان خندانک
      ارسال پاسخ
      رحیم فخوری
      يکشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۲۸
      بادرود وعرض احترام خدمت استاد والااندیشه و ارجمندم جناب آقای احسانی فر معلم بی ادعا وبسی آگاه وعالم
      ارادتمندیم قربان
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۴۱
      سلام و عرض ادب بزرگمرد دلنشین شعر ناب
      قدردان حضور پر مهرتان هستم.
      سپاسگزارم از خرده نوازی تان خندانک
      ارسال پاسخ
      رحیم فخوری
      يکشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۲۹
      تقدیم به استادم جناب احسانی فر عزیز
      خندانک خندانک خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک خندانک
      خندانک خندانک
      خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۲:۴۱
      عرض ادب مجدد و سپاس بیکران خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهین زراعتی رضایی (آرمان)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۰:۵۲
      درود مجدد جناب احسانی فر عزیز و عالیقدر خندانک
      در مورد «اختیار تسکین» فرمودید اگر شعر از ابتدا با «فّعّلن» پیش رفته باشد می توان به صورت اختیاری در جایی به «فع لن» تبدیل نمود و عکس آن ممکن نیست.
      حال سوال این است اگر یک تک بیتی داشته باشیم با وزن زیر:
      فعلاتن مفاعلن فّعّلن
      آیا می توانیم در هر دو مصراع، «فّعّلن» را به «فّعُل» تبدیل نمود و وزن به این صورت شود:
      فعلاتن مفاعلن فّعُل

      و یک سوال کلان تر پیش می آید. آیا امکان ابداع وزن های جدید هم وجود دارد؟ اگر وجود دارد اجماع ادیبان مد نظر است یا شروطی بر آن بار می شود؟

      خدا یار و یاورتان باشد. خندانک خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      دوشنبه ۱۹ دی ۱۴۰۱ ۱۳:۱۸
      سلام و عرض ادب برادر عزیزم
      عرض بنده این بود که تبدیل دو هجای کوتاهِ متوالی به یک هجای بلند را تسکین(و اگر در میان مصراع باشد، ابدال) می گوییم و اختصاص به تبدیل فعلن به فع لن ندارد. اگرچه معمولاً کاربرد چنین اختیاری در اثنای مصراع، آن را دچار سکت عروضی می کند.

      شما اگر یک غزل کامل بر وزن «مفاعلن فعلاتن مفاعلن فع لن» بسرایید، به گونه ای که در هیچ مصراعی رکن آخر «فعَلُن» نباشد، باز هم از یک «عروضی» بپرسید که وزن اصلی این شعر چیست، خواهد گفت «مفاعلن فعلاتن مفاعلن فَعَلُن».

      اما در خصوص سؤال دوم:
      به امید خدا پنجشنبه هفته آینده، آخرین مبحث وزن را تقدیم می کنم که درباره اوزان دوری است. در آن درسنامه گفته خواهد شد که یکی از راه های دستیابی به اوزان دوری، حذف هجا در رکن دوم و چهارم اوزان کامل است.

      اما به صورت عام هر شاعری حق دارد که اوزان جدیدی را کشف نماید. تنها شرطش این است که وزن ساخته شده از نظر سماعی موزون و گوش نواز باشد. همانطور که حقیر در یکی از درسنامه ها بر خلاف قاعده سنتی، از سه هجای کوتاه پشت هم استفاده کردم و به وزنی موزون رسیدم.

      سپاسگزارم از حضور ارزشمند و سؤال های بسیار خوبتان خندانک
      ارسال پاسخ
      شاهین زراعتی رضایی (آرمان)
      شاهین زراعتی رضایی (آرمان)
      پنجشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۱ ۰۰:۲۸
      درود مجدد جناب احسانی فر عزیزم خندانک
      توضیحات مفیدی بود. ممنونم
      فقط سوال اولم را نتوانستم دقیق مطرح کنم و جوابم را نگرفتم. الان دقیق تر مطرح می کنم:
      بیاییم به آخر مصراع ها. در یک شعر، در پایان نوزده مصراع از «فع لن» استفاده شده است و می خواهیم برای یک مصراع از «فّعّلُن» استفاده کنیم. با این وصف، «فع لن» برای این شعر تثبیت شده است. از طرفی امکان تبدیل فعلن به فع لن وجود دارد اما عکس آن ممکن نیست. بنابراین باید آن یک مصراع نیز همانند نوزده مصراع دیگر با فع لن تنظیم شود. آیا درست برداشت کرده ام؟
      از طرفی اگر یک تک بیتی داشته باشیم اکثریت و اقلیت مصراع ها مطرح نیست. همه اش دو مصراع است. بنابراین می توان فرض کرد آخر هر دو مصراع فعلن بوده است و حالا یکی از آنها را به اختیار به فع لن تغییر می دهیم. این برداشت را تایید می کنید؟
      ببخشید زیاد سوال می پرسم. خندانک
      خدا یار و یاورتان باشد. خندانک خندانک خندانک
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      حسین احسانی فر(منتظر لنگرودی)
      پنجشنبه ۲۲ دی ۱۴۰۱ ۲۳:۵۷
      عرض ادب مجدد برادرم
      از اینکه سوالتان را با تاخیر دیدم و پاسخ می دهم عذر می خواهم.

      اصالت با «فعلن» است. بنابراین اگر آن شعر را نزد عروضیون بخوانید، خواهند گفت که در نوزده مصراع از شعر، اختیار تسکین به کار رفته است.

      در درسنامه نکته ای عرض کردم و آن این است که دو هجای کوتاه به یک هجای بلند قابل تبدیل است اما عکس آن صحیح نیست. یعنی یک هجای بلند را نمی توانیم به دو هجای کوتاه تبدیل کنیم.
      حال مقصود را در قالب یک رکن تقدیم می کنم.
      وزن «مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن» را در نظر بگیرید.
      یک رکن را بررسی می کنیم:
      مفاعیلن: ن---
      ما مجاز نیستیم که به جای هر یک از هجاهای بلندی که در این رکن آمده، دو هجای کوتاه بیاوریم و آن را اینگونه نشان دهیم:
      ن- ن ن-
      شاهین زراعتی رضایی (آرمان)
      شاهین زراعتی رضایی (آرمان)
      جمعه ۲۳ دی ۱۴۰۱ ۱۱:۵۶
      درود بر جناب احسانی فر عالیمقام و عزیزم خندانک
      اختیار دارید. بنده مدام مزاحم می شم و شرمنده ام.
      توضیح کاملی بود.
      در آخر مصراع هایی که به رکن فعلن می رسند اصالت با فعلن است اما به هر تعداد که بخواهیم اختیار داریم به فع لن تبدیل کنیم.
      باز هم سپاسگزارم. خدا خیرتان دهد. خندانک خندانک خندانک
      فاطمه انصاری مراسخونی
      جمعه ۳۰ تير ۱۴۰۲ ۱۸:۰۵
      خندانک خندانک خندانک خندانک
      تنها کابران عضو میتوانند نظر دهند.



      ارسال پیام خصوصی

      نقد و آموزش

      نظرات

      مشاعره

      کاربران اشتراک دار

      محل انتشار اشعار شاعران دارای اشتراک
      کلیه ی مطالب این سایت توسط کاربران ارسال می شود و انتشار در شعرناب مبنی بر تایید و یا رد مطالب از جانب مدیریت نیست .
      استفاده از مطالب به هر نحو با رضایت صاحب اثر و ذکر منبع بلامانع می باشد . تمام حقوق مادی و معنوی برای شعرناب محفوظ است.
      0