سایت شعرناب محیطی صمیمی و ادبی برای شاعران جوان و معاصر - نقد شعر- ویراستاری شعر - فروش شعر و ترانه اشعار خود را با هزاران شاعر به اشتراک بگذارید

منو کاربری



عضویت در شعرناب
درخواست رمز جدید

معرفی شاعران معاصر

انتشار ویژه ناب

محل انتشار اشعار شاعران دارای اشتراک

تبلیغات متنی

♪♫ صدای شاعران ♪♫

تقویم روز

چهارشنبه 1 ارديبهشت 1400
  • روز بزرگداشت سعدي
10 رمضان 1442
  • وفات حضرت خديجه سلام الله عليها، 3 سال قبل از هجرت
Wednesday 21 Apr 2021

    پر نشاط ترین اشعار

    کانال رسمی شعرناب

    بار پروردگارا، دلهاي ما را به باطل ميل مده پس از آنکه به حق هدايت فرمودي و به ما از لطف خود رحمتي عطا فرما، که تويي بسيار بخشنده (بي‌منّت). آل عمران آیه ۸

    چهارشنبه ۱ ارديبهشت

    پست های وبلاگ

    شعرناب
    شرح غزل 120 حافظ
    ارسال شده توسط

    سید حاج احمدی زاده(ملحق)

    در تاریخ : شنبه ۳ مرداد ۱۳۹۴ ۰۴:۰۳
    موضوع: آزاد | تعداد بازدید : ۹۸۸ | نظرات : ۵

     

    1 جـان بـی جمال  جانـان میل جهان ندارد         
    هـرکـس کـه این ندار حقا که آن ندارد
    2   بـا هیـچـکس نشانی زان دلستان ندیدم           
     یـا مـن خـبر نـدارم یـا او نشان ندارد
    3    هر شبنمی در ین ره صد بحر آتشین است           
    داردا کـه ایـن مـعـما شرح و بیان ندارد
    4 سـر منـزل فـراغـت نتوان زدست دادن          
    ای سـاربـان فروکش کاین ره کران ندارد
    5 چنـگ خمیـده قامت میخواندت به عشرت         
     بـشنـو کـه پنـد پیران هیچت زیان ندارد
    6 ای دل طـریق رندی از محـتسـب بیاموز         
      مست است و در حق او کس این گمان ندارد
    7 گر خود رقیب شمع است اسرار ازو بپوشان            
     کـان شـوخ سـر بـریده بـند زبان ندارد
    8 احـوال گنـج قـارون کـایـام داد بر باد          
     بـا غـنچـه بـاز گـویـید تازر نهان ندارد
    9 کس در جهان ندارد یک بنده همچو حافظ         
     زیـرا که چون توشاهی کس در جهان ندارد
    معاني لغات (120)
     جان : روح انسان.
    جمال جانان: زیبایی معشوق .
    با هیچکس نشانی....: اثری از جمال جانان در کسی ندیدم  درین ره: درراه جانان و عشق. 
     هر شبنمی در رین ره ... در راه جانان و عشق یک قطره شبنم مانند صد دریای آتش مانع پیشرفت می شود.
    فراغت:آسایش. 
    فروکش: باررا به پایین بیاور، کنایه از منزل کردن .                                                                          محتسب: مأمور ناظر بر اجرای احکام شریعت.                                                                                        
    گرخود: حتی اگر.   
    شوخ سر بریده : گستاخ بی قرار.    
    سربریده : صفت شمع که پیوسته سر فتیله آن را باید اصلاح کرد و برید تا نور بهتری به اطراف بپراکند.               
    بند زبان ندارد:. اختیار نگهداری زبان خود را ندارد
    معانی ابیات غزل(120)
    (1)    الف: جان بی مشاهده جلوه زیبایی معشوق میلی به زندگانی دراین دنیا ندارد. هرکس که از مشاهده جمال جانان بی بهره است حقا که جان در بدن ندارد.
       ب :جان بی مشاهده جمال ذات ، میل به مطالعه جمال صفات ندارد . هر کس که از مشاهده جمال جانان بی بهره است حقا که بی جان است و دیگر مایل به مطالعه جمال صفات نیست .                                                                                                                                (2) نشانی از جلوه و جمال معشوق در هیچ کس ندیدم . یا من اشتباه می کنم یا او اثری از خود در هیچ کس باقی نگذاشته است.  
    (3) در راه عشق جانان ، هر قطره شبنم به مانند صددریای آتش مانع پیشروی است.و افسوس که بیش از این نمی توان به شرح وبیان این معمای لاینحل پرداخت .      
    (4) منزل امن و آسایش موجود را نمی توان ( به امید بهتری) از دست داد . ای ساربان بار خود را همین جا فرو گذار که این راه را پایانی نیست.  
     (5)چنگ با قامت خمیده خود، تو را به عیش ونوش فرا می خواند. پند او را به گوش گیر که از پند پیران زیانی نخواهی دید.                                                                                                                                   
    (6) ای دل ! راه زرنگی و زیرکی را از محتسب بیاموز ، زیرا با آنکه مست است کسی درباره او گمان بد نمی برد.
    (7) اگر شمع هم نگهبان معشوق است ، راز عشق خود را براو فاش مکن که این گستاخ بی قرار اختیار زبانش در دست خودش نیست .                                                                                                                  
    (8) داستان گنج قارون را که چگونه دست روزگار به باد فنا داد برای غنچه بازگو کن تا زر خود را پنهان ندارد.
    (9) هیچ کس در این جهان بنده یی مثل حافظ در اختیار ندارد، همین طور که هیچ کس هم چون تو حکم روایی در دنیا ندارد.
    شرح ابیات غزل(120)
    وزن غزل: مفعول فاعلاتن مفعول فاعلاتن
     بحر غزل: مضارع مثمن اخرب 
    *
    این غزل را حافظ در زمان سلطنت امیر مبارزالدین برای فرزند ولیعهدش که حاکم کرمان بودسروده است چه سابقه ارادت و ارتباط حافظ با شاه شجاع از زمان نوجواني شاه شجاع شروع می شود . غزل با معانی و مفاهیم عرفانی و در کمال پختگی شروع و تنها در دوبیت آخر به یاد آوری مادح خود درباره دریغ نداشتن مال از بنده و ارادتمند خود می پردازد
    1-     برای درکِ واضح بیت مطلع این غزل ، بایستی نخست عقاید صوفیه را درباره (میل) یعنی محبت بررسی کنیم . بنابر عقاید صوفیه ، محبت یک میل باطنی است که گرایش آن به طرف جمال و زیبایی است و این میل باطنی بر دو گونه  و دو مسیر پیشرفت می کند محبت خاص است که میل به مشاهده جمال ذات در آن است . در این بیت حافظ چنین توضیح می دهدکه من بی مشاهده زیباییهایی ذات ، میل به مطالعه در جمال صفات الهی را ندارم و اضافه می کند که هر کس هم که محبت خاصّ یعنی میل به مشاهده جمال و زیبایی ذات ندارد محققاً جان ندارد . پس از آن در بیت دوم علاوه می کند که من با همه مشاهدات خود نشانی از جلو وجمال پرستی پی به نشان و اثری از دلستان نبردم و نمی دانم این قصور از من است یا اینکه محبوب ازلی هیچ نشان مؤثری از خود در جمال جانان یا جمال ذات که بتواند مرا به سوی خود هدایت کند نگذاشته است . و این تردید نظریه یی است که سایر عارفان با این صراحت بدان اذعان ندارند .
    در بیت سوم بدنباله این سرگردانی خود اضافه می کند که در راه عشق به محبوب مشکلات فراوانی است . و صدها مانع در پیش روست و افسوس که با زبان سر نمی توان به شرح وبیان این مشکلات و سرگردانیهای راه مکاشفه پرداخت . وبه ناچار دربیت چهارم از مسیر تفکر وامانده و می فرماید این راه را پایانی نیست پس چه بهتر که به همین جا که هستیم و به هر چه درک کرده ایم اکتفا کرده و گوش به پند چنگ خمیده قامت داده و به عشرت بپردازیم و مانند محتسب طریق رندی را پیشه خود کنیم یعنی با پیروی از تظاهر به دستورات شرع از خوشیها بهر برده و قدر وقت و فرصت را بدانیم  بنابراین مشاهده می شود که شاعر در این غزل بازگو کننده مکنونات قلبی خود و شارح نحوه تفکر خویش در عالم عرفان است  اما از آنجا که پند چنگ خمیده قامت را به گوش می گیرد، ناچار است از مادح خود بخواهد که کمی سر کیسه را شل کرده و او را کنف حمایت مادی خود نگهدارد . لازم به توضیح است که این مضمون لطیف : با غنچه بازگوئید تا زر نهان ندارد به صورتهای مختلف در نسخه های مختلف ثبت شده مانند : در گوش گل فرو خوان تا زرنهان ندارد و اول مرتبه در مخزن الاسرار چنین سروده  است :
      
     پای کرم بر سر گل نِه نَه دست        تات نخوانند چو گل زر پرست
     این غزل را حافظ به استقبال از غزل عماد فقیه سروده است .
     عماد فقیه می گوید :
    من باری از دهانش هرگز نشان ندیدم     یا من بصر ندارم یا او دهان ندارد 
    و حافظ می گوید :
     با هیچ کس نشانی زان دلستان ندیدم      یا من خبر ندارم یا او نشان ندارد 

    ارسال پیام خصوصی اشتراک گذاری : | | | | |
    این پست با شماره ۵۸۷۵ در تاریخ شنبه ۳ مرداد ۱۳۹۴ ۰۴:۰۳ در سایت شعر ناب ثبت گردید

    نقدها و نظرات
    تنها کابران عضو میتوانند نظر دهند.



    ارسال پیام خصوصی

    نقدو تحلیل شعر شاعران سایت

    نظرات

    مشاعره

    کاربران اشتراک دار

    محل انتشار اشعار شاعران دارای اشتراک

    حمایت از شعرناب

    شعرناب

    با قرار دادن کد زير در سايت و يا وبلاگ خود از شعر ناب حمايت نمایید.

    کلیه ی مطالب این سایت توسط کاربران ارسال می شود و انتشار در شعرناب مبنی بر تایید و یا رد مطالب از جانب مدیریت نیست .
    استفاده از مطالب به هر نحو با رضایت صاحب اثر و ذکر منبع بلامانع می باشد . تمام حقوق مادی و معنوی برای شعرناب محفوظ است.
    0