|
(متن های کوتاه و غیر مرتبط با نقد، با صلاحدید مدیران حذف خواهند شد) |
|
سایت شعرناب محیطی صمیمی و ادبی برای شاعران جوان و معاصر - نقد شعر- ویراستاری شعر - فروش شعر و ترانه اشعار خود را با هزاران شاعر به اشتراک بگذارید |
|
||||||||||||
|
کلیه ی مطالب این سایت توسط کاربران ارسال می شود و انتشار در شعرناب مبنی بر تایید و یا رد مطالب از جانب مدیریت نیست .
استفاده از مطالب به هر نحو با رضایت صاحب اثر و ذکر منبع بلامانع می باشد . تمام حقوق مادی و معنوی برای شعرناب محفوظ است. |
|||||||||||||
«علی الاصول» تو تصویب در «شُعام» منی!
به نام یگانهی مهرآفرین
درود و عرض ادب جناب خسروی بزرگوار
با در آمیختن زبان حقوقی-اداری و اصطلاحات تخصّصی ادبی، غزلی پرشور و عاشقانه را خلق کردید.
بهزیبایی، واژگان بیروح، خشک و رسمیِ محیط کار یا دانشگاه را به استعارههایی احساسی تبدیل کردید و این جای تحسین دارد.
زهازه!
مجال نگارشم اندک است؛ خلاصه میگویم:
- دیدم دوستان در دیدگاههایشان روی «شعام» خیلی مکث داشتند. اتّفاقا به نظرم بزرگترین غافلگیری شعر در بیت دوم شکل گرفته است:
«علیالاصول» تو تصویب در «شُعام» منی!
شعام (شورای عالی امنیت ملی) بالاترین نهاد امنیتی و تصمیمگیری است. شما با استفاده از اصطلاح حقوقی «علیالاصول» (یعنی طبق قاعده و اساس) معشوق را به مصوّبهای تشبیه کردید که در بالاترین نهاد امنیتی دلتان به تصویب رسیده و حالا به یک «قانون لازمالاجرا» تبدیل شده است.
تبدیل رسمیترین واژه در احساسیترین حالت ممکن، فوقالعاده جذّاب و محتواپرور است.
- یک اصطلاح قابل توجّه دیگر «بهنام کردن (سند زدن)» است.
شما از اصطلاحات ثبتی و حقوقی برای نشان دادن تقدیر استفاده کردید.
«اسیر درد فراقم ولی خدای کریم
مرا زده است به نامت؛ تو هم به نام منی»
با وجود درد دوری، سند مالکیت دل ما در آسمانها و توسط «خدای کریم» به نام یکدیگر صادر شده است؛ نوعی مالکیت مطلق ابدی که هیچ دادگاهی نمیتواند آن را باطل کند.
- در ابیات بعدی، به اصطلاحاتِ آرایههای ادبی روی آوردید؛ تا عشق را معنا کنید و با آرایههایی؛ چون: «مراعات نظیر»، «تشبیه» و «استعاره» به توصیف معشوق پرداختید.
«بِدان عزیز دلم ای غزال در غزلم
تو «استعارهٔ مکنیّهٔ» کلام منی»
«استعارهی مکنیّه» یا همان استعارهی پنهان. (در این نوع استعاره مشبه میآید به اضافهی ویژگیهای مشبهبه؛ به عبارتی دیگر: در این نوع استعاره، شاعر چیزی را پنهان میکند و فقط نشانههایش را میآورد.) شما خطاب به محبوب گفتید:
تو در شعر من حضور داری؛ ولی نامت را پنهان کردهام تا غریبهها تو را نشناسند؛ تو در واقع روحِ پنهان کلمات من هستی.
«بدون یاد تو شعرم نداشت زیبایی
در آسمان غزل ماه نقرهفام منی»
بین واژگان «شعر» و «غزل» و نیز «آسمان» و «ماه» مراعات نظیر جاریست.
ترکیب «آسمان غزل» تشبیه بلیغ
«ماه نقرهفام»: استعارهی مصرحه (آشکار) از معشوق.
«ورای معنی الفاظ من تو مقصودی
تمام معنی هر شعر ناتمام منی»
در این بیت بیان میکنید که تمام این کلمات و قوافی، بهانه است. مقصود اصلی و معنای نهایی هر شعر ناتمامی، شخصِ معشوق است.
به قول شیخ بهایی به زبان و بیانی دیگر:
«مقصود تویی کعبه و بتخانه بهانه»
در بیت:
«خدا کند که بنوشم ز جام تو گرچه
حلال خیل رقیبانی و حرام منی»
«حلال خیل رقیبانی و حرام منی»
زاویهی دید کمی تغییر پیدا کرده و نوعی عاشقانهی شوککننده و محزونی را نمودار است. معشوقی که به همه (رقیبان) تعلّق دارد و داشتن او برای آنها مجاز و «حلال» است؛ امّا برای شخصِ شاعر که از همه عاشقتر است، ممنوع هست و «حلال» نیست.
- پیرامون آرایهی ادبی «التفات» هم که خودتان در دیدگاهها اشاره فرمودید. اینکه در اینجا آرایهی التفات در کلام خوش نشسته یا خیر را به ذوق مخاطب وامیگذارم؛ امّا، به هر حال نمونههایی از کاربرد این آرایه در اشعار شاعران پارسیگوی؛ بهویژه سعدی قابل توجّه است و برای حسن ختام مطلب، بیتی از سعدی نمونه آورده میشود:
بار غمت میکشم وز همه عالم خوشم
گر نکند التفات یا نکند احترام
در این بیت سعدی، آرایهی التفات از مخاطب به غایب به کار رفته است.
به هر روی شما با این شعر ثابت نمودید که عشق میتواند حتی خشکترین قوانین حقوقی، امنیتی و ادبی را نیز در خودش ذوب کرده، از یک اصطلاح خشک اداری؛ مانند «شعام»، واژهای ظریف و کاملاً عاشقانه بسازد.
شاعرانههایتان ماندگار در دفتر مهرِ روزگار!
زهرا حکیمی بافقی
هشتم آبانماه ۱۴۰۵.