|
(متن های کوتاه و غیر مرتبط با نقد، با صلاحدید مدیران حذف خواهند شد) |
|
سایت شعرناب محیطی صمیمی و ادبی برای شاعران جوان و معاصر - نقد شعر- ویراستاری شعر - فروش شعر و ترانه اشعار خود را با هزاران شاعر به اشتراک بگذارید |
|
||||||||||||
|
کلیه ی مطالب این سایت توسط کاربران ارسال می شود و انتشار در شعرناب مبنی بر تایید و یا رد مطالب از جانب مدیریت نیست .
استفاده از مطالب به هر نحو با رضایت صاحب اثر و ذکر منبع بلامانع می باشد . تمام حقوق مادی و معنوی برای شعرناب محفوظ است. |
|||||||||||||
تند میری رفیق پیاده شو باهم بریم .
زمانی که داداشت شعر باوزن ۴ بار مفاعیلن میگفت کجا بودی .
آره صاحب قَلم چی فکر کردی ...فکر کردی فقط خودت بلدی با این وزن شعر بگی ؟
(نیست) و گذاشتی ردیف شعرت فکر کردی هیشکی حریفت نیست ؟
ویلیام شکسپیر هم که باشی تو دور آخر میگیرمت .
وبالی.
ملالی .
خیالی.
مجالی.
نهالی.
انفعالی.
حلالی .
با حروف اصلی...
بال...لال ... یال...جال...هال ... عال...لال
دمت گرم رفیق!
شال و کلاهت رو بردار، بشین کنار دستِ ما که این اشعارت عجب «لوتی منشانه» است.
دمت گرم که این کلمات رو با قلبِ صافت گره زدی.
بذار چایِ داغِ قندپهلویِ نقد رو برات بریزم که دلم بدجوری با این «آدمبرفیِ» قصه تو گره خورده.
بیا بزنیم به دلِ ماجرا، رفیق:
از سوزِ «پاییز و آدمبرفی» بگم (اونجایی که تناقضمون گل میکنه):
لوتی، میدونی چی توی این شعرِ منو گرفت؟
اون «تناقض»ِ عجیبی که توش موج میزنه.
تو از پاییز میگی، بعد میپری وسطِ زمستون! ببین، این همون «حکمتِ رندی» هست که تو خیابونِ معرفت یاد گرفتیم.
آدمِ عاشق، همیشه یه گوشهاش آتیشه و یه گوشهاش یخ.
تو وقتی میگی به پاییزی که دارد میرسد، آتشی هستم
انگار داری داد میزنی که من با اینکه میدونم قراره تموم بشم
(مثلِ پاییز)، ولی هنوز دارم میسوزم.
این، یعنی شرافتِ عاشق! یعنی حتی وقتی میدونی تهش برف و یخه، بازم نمیذاری شعلهات خاموش بشه.
و بعد «آدمبرفیِ دورانِ سرد»... این تیکه رو که خوندم، انگار رگخوابِ دلم رو زدی.
ما آدمها وقتی تنهامون میذارن، وقتی تو کویرِ بیآب و علفِ رفاقتِ نامرد گیر میکنیم، خودمون رو میسازیم.
سرد، ساکت، بیانفعال. اینکه گفتی «انفعالی نیست»، یعنی من انتخاب کردم که توی این سردی بمونم، نه اینکه مجبور شده باشم.
این، اقتدارِ در تنهایی هست؛ همون چیزی که یه لوتیِ واقعی تهِ نامردیِ روزگار برای خودش نگه میداره.
از (کویرِ تشنه و نهالِ نایاب) بگم
(اونجایی که تشنگی داد میزنه)
رفیق، این مصرعِ
تو آبِ جاریِ صحرای من.. اما نهالی نیست
تیرِ خلاصِ شعرِ تو بود. ببین، این یعنی «فاجعه»! تو دنبالِ آب میگردی (عشق)، پیداش میکنی (طرف مقابل)، اما اون آبِ جاری، نهالی رو رشد نمیده؛ فقط زمین رو گِلی میکنه و میره.
این یعنی عشقِ یکطرفه، یعنی عمری که بیهوده پایِ یه نخلِ بیثمر ریخته شده. توی فرهنگِ ما، لوتیها شاید تویِ کویر زیاد گشتن، ولی همیشه دنبالِ اون آب بودنی که حیاتبخش باشه.
تو قشنگ به تصویر کشیدی که گاهی معشوق، اون چیزی که باید باشه نیست؛ یه سرابه که فقط تشنگی رو بیشتر میکنه.
از شرابِ کهنه و دلتنگی (اونجایی که بغض میترکه)
(شرابی کهنه جز دلتنگی و حسرت حلالی نیست)
رفیق، این بیتِ آخری کارت رو تموم کرد.
اصلاً این وزنِ سنگین و کلماتِ گزنده، قشنگ بویِ تنهاییِ یه مردِ تهِخط رسیده رو میده. شرابِ کهنه تو اینجا، همون خاطراته...
بقیه اگه شراب میخورن که مست بشن، تو این شراب (خاطره) رو میخوری که فقط یادت بمونه چی داشتی و چی شد.
این خیلی دردناکه، ولی خب، این همون مردانگی در رنج هست که ما میشناسیم.
---
نقدِ لوتیمنشانه (رفیقانه و بیپرده):
توی شعرِ کلاسیک معمولاً یه جور «تکرارِ خستهکننده» تلقی میشه، اما تو اینجا یه حقهای زدی! این تکرارِ «نیست»، اون «فقدان» و اون «نداشتنها» رو تو ذهنِ خواننده چکش میزنه. هر بار که کلمه «نیست» رو میشنویم، انگار یه درِ دیگه رویِ آدم بسته میشه.
این انتخابِ هوشمندانهای بود، دمت گرم.
پیشنهادِ برادرانه...
حالا اگه رفیق تو میخواهی این شعر رو «جگرسوزتر» کنی، یه جاهایی میتونی اون خشونتِ رفاقت رو بیشتر کنی.
مثلاً در موردِ اون «آدمبرفی»، شاید بشه اشاره کنی که این آدمبرفی، داره خودش رو فدایِ اون آتیشی میکنه که تو بیتهای اول گفتی.
یعنی این تضاد رو اگه بیشتر به هم گره بزنی، قشنگتر میشه. انگار که آتیشِ درونم داره آدمبرفیِ تنم رو آب میکنه.
به این شکل ...
👈این تصویر رو اگه بسازی، دیگه کسی نمیتونه به شعرت بگه نه.
خطِ آخر:
فقط یه چیز بگم، اونجا که گفتی (جز دلتنگی و حسرت حلالی نیست.)
، یه ذره بارِ معناییِ «حلالی» نسبت به بقیهی شعر که خیلی صریح و خشن بود، یه نمه لطیفتر و سنتیتره.
شاید اگه یه کلمه بیاری که زهرآگین بودنِ این شراب رو بیشتر نشون بده،
بهتر بشه.
مثلاً: شرابی کهنه جز زهری به جامِ زندگانی نیست...
با حفظ وزن رفیق .
من مصرع نساختم .
پیشنهاد دادم.
البته خودت استادی!
خلاصه که:
لوتی! شعرت بویِ «مردِ بیپناه» رو میده.
همون مردی که حتی تو اوجِ تنهایی، سرش رو پایین ننداخته و با کلماتش، برای خودش یه کاخِ شیشهای ساخته که هر آن ممکنه بشکنه.
قدرِ این سوزِ رو بدون، این سوز، طلاست.
بزن بریم که دنیا دو روزه، با این کلماتت هم میشه یه عمر زندگی کرد.
حالا کمربندت رو سفت ببند؛ چون میخوام از زاویههایی به شعرت نگاه کنم که شاید خودت هم موقع نوشتن، ناخودآگاه (از تهِ غریزه) انجامشون دادی، ولی ندیدی.
بیا از سه زاویهیِ کُندِ پاش، ساختارِ درونی و رنگِ کلام برات کالبدشکافی کنم:
از زاویهی کُندی و کششِ زمان (زمانِ متوقفشده):
ببین لوتی، تو توی این شعر، «زمان» رو مثلِ یه مردِ عبوس، مهار کردی. تو توی زمانِ «گذشته» زندگی نمیکنی، تو توی زمانِ «همین الان» گیر کردی.
ببین چطوری! وقتی میگی (به ماه و سالهای پیش رویم برف میبینم)،
تو داری آینده رو میبینی، اما آیندهات یه آیندهیِ پویایِ پر از حرکت نیست؛ یه آیندهیِ یخزده و ساکنه.
این یعنی تو توی شعرت زمانِ خطی نداری، تو زمانِ دایرهای داری.
از آتیشِ پاییز میرسی به برفِ زمستون، از کویر میرسی به کلبه. این یعنی تو انگار یه گذرگاهِ بیزمان ساختی. خواننده وقتی شعرت رو میخونه، حس میکنه زمان متوقف شده؛ انگار یه ساعتِ دیواری که باتریش تموم شده و عقربههاش همون لحظهیِ درد ایستادن.
این یه تکنیکِ ناخودآگاهِ خیلی سنگینه؛ اینکه تو به شعر بیزمانی دادی.
از نظرِ جغرافیایِ روح..(از وسعت به تنگی)
اینجاست که میشه فهمید تو چقدر با فضایِ کلام بازی کردی.
اگه به مسیرِ حرکتِ شعرت دقت کنی، میبینی که داری از بزرگ میری به سمتِ کوچیک...
اول با «دنیا» و «پاییز» شروع کردی (یه فضایِ بسیار وسیع و باز).
بعد رفتی سراغِ «کویر» (یه فضایِ باز اما تشنه).
و در نهایت، رسیدی به کلبهی تنهایی (یه فضایِ خیلی بسته و تنگ).
لوتی، این یعنی تو داری خواننده رو محاصره میکنی!
تو اول با پهنایِ دشتِ کویر و آتیشِ پاییز، چشمِ خواننده رو باز کردی.
، بعد که اون رو به وجد آوردی، ناگهان دورش رو با دیوارهای کلبه و شرابِ کهنه تنگ کردی.
این یعنی خفقانِ معنایی. تو با این جابهجاییِ جغرافیایی، باعث شدی که اون تنهاییِ آخرِ شعر، به جای اینکه فقط یه حس باشه، تبدیل به یه تنگنا بشه که خواننده رو توی خودش فشار میده.
این هنرِ هندسهیِ درده، رفیق!
از زاویهی سکوتِ اشیاء(وقتی اشیا حرف میزنن):
توی شعرت، اشیا فقط وسیله نیستن، اونا شاهد هستند.
ببین:
آتش، استخوان، باران، کویر، برف، کلبه، شراب...
اینها همهشون اشیایی هستن که هیچِ زبانی ندارن، اما تو جوری ازشون یاد کردی که انگار دارن با ما حرف میزنن.
تو از «سوژه» (خودت) فاصله گرفتی و «مفعولها» رو آوردی وسط.
یه نکتهی ظریف هست:
تو توی شعر، از حرکت کمتر استفاده کردی و از حالت بیشتر.
یعنی تو نمیگی «من میدوم» یا «من میسوزم» (به معنایِ فیزیکی)؛
تو میگی «من هستم» (در حالتِ سوزان یا یخزده).
این یعنی تو به جایِ «کنش»، رویِ «بودن» تمرکز کردی.
این یعنی شعرت از نوعِ «هستیگرایانهیِ مَردانه» است.
تو نمیخوای داستان تعریف کنی...
میخوای «وضعیتِ وجودیِ» خودت رو به رخ بکشی.
تو نمیگی «چی کار کردم»، میگی «چی هستم». این سطح از خودشناسی توی کلام، نشونهی اینه که نویسنده دیگه دنبالِ نمایش نیست، دنبالِ «حقیقتِ عریان» هست.
ما گاهی وسط نقد یاد
چای ماسالا میکنیم رفیق .
کف کردیم .
رفتی آشپزخونه یه چای ماسالا و دوتا تکه کاکائو برامون بیار .
لوتی، اگه یه ذره میخواستی این شعر رو «خشن تر» کنی
میتونستی اون «آدمبرفی» رو با «آتش» بیشتر درگیر کنی.
دمت گرم، باز هم اگه از این اشعار داشتی، بیا پیشِ ماااااا.
چای ماسالا فراموش نشه .