در شهادت حضرت قاسم

– عمو حسین چرا این قدر غریب شدی
هزار دشمن تنها چه بی حبیب شدی

سلام
ن که در تقطیع بعد از هجاهای بلند باعث نمی شود هجا تبدیل به کشیده شود بعد از واکه ی مرکب نیز این چنین است؟
همچنین آیا این اختیار وجود دارد که ن بعد از مثلا آ یا او هجا را کشیده کند
در بعض موارد فکر کنم در آثار قدما دیده ام
حالا مثالی از خودم بیاورم برای بررسی
فدایت باد ای جانان جان من مفاعیلن
ن در جانان ساکن
قدر می تواند اشاره به قضا و قدر نیز داشته باشد
به نظر می رسد هزار دشمن تنها یعنی هزار دشمن داری و تنها هستی
منتها مقصود ممکن است در نگاه اول واضح نباشد و تصور شود تنها صفت هزار دشمن است

عمو اجازه بده من فدایی ات بشوم
عمو نگو که از این فیض بی نصیب شدی

بی نصیب شدی به نظر می رسد این گونه است که حضرت قاسم از فیض بی نصیب نشوند منتها باز در نگاه اول ممکن است تصور شود فاعل فعل شدی عمو است

ببین سفارش بابا حسن همین بوده
عمو جواب بده عاقبت مجیب شدی

مجیب اجابت کننده منتها در فارسی امروز واژه ی غریبی است در فارسی قدیم نمی دانم زیاد به کار می رفته یا نه
مجاب جواب داده شده
مجاب شدن ظاهرا در معنای قانع شدن امروز به کار می رود
ممال در ادبیات به کار می رفته است حال مجیب را مجاب بدانیم و ممال را در آن جاری بدانیم غریبی رفع می شود منتها ممال باز در ادبیات معاصر فکر کنم چندان کاربرد نداشته باشد البته من در بعض آثار به کار بردم منتها ادبیات من ظاهرا چندان متعلق به معاصر نیست

– به خط حسن حسن جان مان جلا دادی
به زخم کهنه اگرچه نمک نهیب شدی

ظاهرا اشاره به نامه ای که گفته شده است امام حسن سلام الله علیه به حضرت قاسم داده بودند و حضرت با نشان دادن آن نامه به امام حسین سلام الله علیه مجوز رفتن به میدان را می گیرند
منتها مخاطب باید از این مطلب مطلع باشد و الا احتمالا در فهم این بیت دچار مشکل می شود

– من از تبار علی شیربچه ی حسن ام
آهای دشمن بی دین چه نانجیب شدی

رجزخوانی که در جنگ ها کاربرد داشته است
شدی یا شده ای؟
البته شده ای خروج از وزن رخ می دهد منتها فارغ از مسئله ی وزن قصد بررسی است

عسل به کام تو شیرین عسل کلام عمو
– حسین کوه بلا باز هم غریب شدی

علائم و اعراب را معمولا به کار نمی برم
خط تیره ها را در سایر ابیات حذف کرده بودم منتها این بیت دیدم حذف خط تیره قدری می تواند در فهم مسئله آفرین بشود سایر موارد نیز آوردم
منتها در کل گاه مخاطب شاید باید تامل کند که متکلم در هر کدام کیست
آیا در این بیت رد القافیه صورت گرفته است؟ یا رد القافیه فقط منحصر است در تکرار قافیه مصراع اول در مصراع چهارم
و نیز تکرار قافیه در غزل و قصیده در چه مواردی مجاز است؟
ز کوی یار می‌آید نسیم باد نوروزی
از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی
در این غزل چهار بار نوروزی آمده است آیا نقدی وارد است یا از رد القافیه و جناس و … استفاده کردند

فَقَالَ لَهُ الْقَاسِمُ ابْنُ أَخِي الْحَسَنِ يَا عَمِّ وَ أَنَا أُقْتَلُ فَأَشْفَقَ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ: يَا ابْنَ أَخِي كَيْفَ الْمَوْتُ عِنْدَكَ قَالَ: يَا عَمِّ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ

سیاوش
۴، ۵ و ۸ تیر ۱۴۰۵