از خودم دور می‌شوم

از خودم دور می‌شوم تا با
چشم‌هایت فقط سفر بکنم
از خودم دور می‌شوم تا با
دیده‌ات بر خودم نظر بکنم

از خودم دور می‌شوم تا تو
نور از خود به من بیفشانی
از خودم دور می‌شوم تا از
خودم اینگونه دفع شر بکنم

به تو خود را اگر که نسپارم
در خود از دست خود گرفتارم
می‌شوم دور از خودم یکریز
غصّه از دل مگر بدر بکنم

بی‌توام چون که سرگران با خود
از خودم آن به آن بران با خود
دور اگر از خودم نگردم پس
مسِ خود را چگونه زر بکنم؟

جان که از تن گسست می‌رقصم
مستِ جامِ الست می‌رقصم
پا به پای تو مست می‌رقصم
دست چون با  تو در کمر بکنم

بیخِ عمرم مگر نه بر باد است؟
رایگان حالیا  مرا داده‌ست
دیدگانی اگر خدا  باید
بر چه غیر از رُخَت نظر بکنم؟

دهی‌ام چون که دست یاری تو
به خودم باز اگر بیاری تو
می‌توانم شوم تو! آری تو
می‌توانم اگر هنر بکنم

در خود اینگونه‌ام رها نگذار
ماتم از قلب من بیا بردار
گوشِ جان جرعه‌ای به من بسپار
کامیابت به شعرِ تر بکنم

ابراهیم حاج‌محمدی(قمر)


با احترام به ساحت بلند شعر و ادب ایران زمین

اگر چه به دلایل کاملا شخصی دیر به دیر به این محفل همیشه ناب سر می‌زنم اما از اقبال بلندم سعادت و افتخار خواندن آثاری ناب و ماندگار از قلم دوستان بویژه این قلمِ استخوان‌دار و هماره نافذ را داشته و حال خوشحال و کیفورم از آنچه که سهم ذوق و سلیقه‌ی مشکل پسندم گشت و باری حظ وافر بردم از قلم و مکتب استادم جناب ابراهیم حاج‌محمدی عزیز.

برای اولین بار به "هوش مصنوعی" رجوع کردم و این مخلوقِ فاخر را به آن مصنوعِ خارق‌العاده سپردم تا محک بزنم قابلیت‌های پنهانش را که البته نتیجه رضایت بخش بود اما به قول معروف؛
"دانه فلفل سیاه و خال مه‌رویان سیاه
هر دو جانسوزند اما این کجا و آن کجا"
مع‌الوصف حس و حالی از هوش مصنوعی نگرفتم و به هوش و آموخته‌ی خود رجوع کردم تا به ازای لذت و حس و حالی که از خواندن این غزل دلچسب نصیبم گشته، شاید بتوانم حس و حالی ببخشم.

با توجه به جنبه‌ی آموزشیِ این پنجره‌، از واکاوی و تفسیرِ لفظیِ اثر صرفنظر کرده و به ساختار آن می‌پردازم تا توجه شاعران گرانمایه و دوستانِ عزیزِ نوآموز را به بار وزین و آهنگین آن جلب کنم. به همین دلیل بی اذن استادم، شاکله‌ی اثر را به گونه‌ای تغییر دادم تا هم خواندن و هم درک آهنگ آن برای عزیزان راحت‌تر باشد:
این تغزل در بحر"خفیف مسدس مخبون" و به استناد برخی قطعاتش نظیر؛
خودم اینگونه دفع شر بکنم
مسِ خود را چگونه زر بکنم؟
بر وزنِ دو باره‌ی "فَعَلاتُن مَفاعِلُن فَعَلُن" در هر مصراع - که امروزه بسیار رایج است - سروده شده است و در اغلب قطعات بنا بر اختیار به "فاعلاتن مفاعلن فع‌لن" تغییر یافته است.
غزل ظاهرِ سنگینی دارد اما با کمی تامل درمی‌یابیم که چقدر لطیف و شیرین سروده شده‌ است.
برای مثال اوج غزل را درمی‌یابیم:
جان که از تن گسست می‌رقصم مستِ جامِ الست می‌رقصم
پا به پای تو مست می‌رقصم دست چون با  تو در کمر بکنم
سکانس فوق‌العاده زیباییست
و خوش به حال دوستانی که این سکانسِ کم نظیر و این سماع را با موسیقیِ متنِ آن نوش می‌کنند؛
وجود قوافی میانی "گسست، الست، مست"
ایضا واج‌آرایی و موسیقیِ حرفِ "سین" که رقصِ زیبای لری را بخاطرم آورد.
(در رقصِ جمعیِ لری، اولین نفری که دستمال بدست دارد، ضمن هنرنمایی معمولا در بیشتر مواقع با یک آوای نرم و ممتدِ "سسسسس" به تشویق و تهییجِ گروه می‌پردازد)

یا این بیت زیبا و به ظاهر پیچیده:
بیخِ عمرم مگر نه بر باد است؟
رایگان حالیا  مرا داده‌ست
دیدگانی اگر خدا  باید
بر چه غیر از رُخَت نظر بکنم؟
وقتی خدا چشم به من بخشیده چه چیزی یا چه کسی را به غیر از تو ببینم در حالیکه می‌دانم عمرم تمام شدنی است.
کمتر نوشتم تا - بیشتر - آرزو کنم همگی زیبا بنویسیم، زیبا بخوانیم و زیبا بسراییم.



با احترام
ابراهیم هداوند
۱۵ آذر ۱۴۰۴